De Belgische acteur François Beukelaers is op 88-jarige leeftijd gestorven. Met een indrukwekkende carrière in theater, film en televisie laat hij een blijvend stempel achter op de Vlaamse cultuursector.
Theaterpionenier
België verliest met Beukelaers een baanbrekende theaterfiguur. De tweetalige acteur, die zowel in het Nederlands als Frans acteerde, behoorde tot de pioniers die het Belgische theater vernieuwden. Onder invloed van Herman Teirlinck hielp hij het traditionele ’théâtre à papa’ – het vrijblijvende volkstheater dat tot midden jaren zestig de norm was – te doorbreken.
Teirlinck haalde de in Vilvoorde geboren Beukelaers, die aanvankelijk architect wilde worden, naar de toneelwereld. Van 1965 tot 1971 was hij verbonden aan de KNS in Antwerpen, waar Teirlinck zijn Studio had – destijds “de enige echte toneelschool in België”. Daarna werkte hij voor verschillende gezelschappen, waaronder Arca en Victoria in Gent, de Haagse Comedie, de KVS en het Brusselse Théâtre Varia.
Als typische vertegenwoordiger van de sixties zag Beukelaers toneel als engagement, niet als amusement. “Wij geloofden dat de wereld verbeterbaar is,” vertelde hij ooit. Met werk van revolutionaire dramaturgen als Ionesco, Beckett, Arrabal en Adamov – zowel als acteur als regisseur – droeg hij bij aan die vernieuwing. Een belangrijke stap vooruit in een tijd waarin acteren “nog beschouwd werd als iets voor hoeren en homoseksuelen”.
Docent met een eigen visie
Beukelaers gaf les aan de Studio en het INSAS, waar studenten als Johan Leysen en Gène Bervoets bij hem in de klas zaten. Over zijn onderwijsaanpak was hij nuchter: “Ik heb studenten nooit geleerd hoe ze moeten acteren. Je kunt het acteren niet aanleren.” Over zijn drijfveer zei hij in 2017: “Omdat je niet wil sterven, ga je scheppen. Omdat ik niet wil sterven, speel ik.”
Doorbraak met ‘Brussels by Night’
Als filmacteur schreef Beukelaers geschiedenis met zijn hoofdrol als de weerbarstige, depressieve Max in Marc Diddens ‘Brussels by Night’ (1983), een mijlpaal in de Vlaamse cinema. Hij werkte vaak samen met regisseurs André Delvaux en Marc Didden. Van Delvaux’s acht langspeelfilms speelde hij er in vijf mee, waaronder de klassiekers ‘De man die zijn haar kort liet knippen’ (1966) en ‘Un soir, un train’ (1968), gebaseerd op Johan Daisnes ‘De trein der traagheid’.
Met Didden werkte hij naast ‘Brussels by Night’ ook aan ‘Istanboel’ en ‘Hombres Complicados’ (geregisseerd door Dominique Deruddere). Recent was hij te zien in films als ‘Pauline en Paulette’, ‘Soeur Sourire’, ‘Meisjes’ en de bioscoopversie van ‘Windkracht 10’. Op 80-jarige leeftijd speelde hij nog een priester in ‘Patser’ van Adil El Arbi en Bilall Fallah.
Televisiegezicht
Hoewel theater zijn passie was, bereikte Beukelaers het grote publiek vooral via televisie. Hij speelde in talrijke series: de VTM-soap ‘Wittekerke’, ‘Windkracht 10’ (als generaal), ‘Kongo’ (over het einde van het koloniale tijdperk), ‘Terug naar Oosterdonck’, de Aster Berkhof-verfilming ‘Veel geluk, professor’ (als kolonel De Braille), politieseries ‘Flikken’ en ‘Aspe’, ‘De Smaak van De Keyser’, ‘Katarakt’ en ‘Familie’.
